İştahsız Çocukların Çözümü Tablet Değil!

İştahsız Çocukların Çözümü Tablet Değil!

Ekran karşısında yemek yeme alışkanlığının devam etmesi halinde obezite de uzun vadede karşılaşılan yaygın problemler arasında.

“Bir restorana gittiniz, yanınıza bir aile oturdu ve küçük bir de çocukları var. Garson çocukları görür görmez önce mama sandalyelerini, arkasından da bir tablet getirdi. Anne ve babası rahat rahat yemek yerken çocuk da tablet oynayarak vakit geçirdi… Restorandan ayrılırken tablet garsona geri verildi ve evlerinin yolunu tuttular.”

Artık sıradan hale gelen bu görüntülere sıklıkla rastlar olduk. Çoğu restoranda bu uygulamalar giderek artıyor. Üstelik bu gibi talepler de müşterilerden geliyor. Aileler, ‘telefon, tablet olmadan çocuğuma bir türlü yemek yediremiyorum’, ‘saatlerce yemek vermesem umurunda olmuyor!’, ‘zararlı olduğunu biliyorum ama elinden alınca çok ağlıyor’ gibi yakınmalarla bu yönteme başvuruyor.

Ancak bu durum sadece dışarısıyla sınırlı değil. Çocuklara evde de ya televizyon karşısında ya da akıllı telefonlarla yemek yediriliyor.Ebeveynler bu yolla zaman kazandıklarını ve tablet karşısında yemek yedirince çocukları ile yaşadıkları çatışmayı ortadan kaldırdıklarını düşünüyorlar. Oysaki ekran karşısında yemek yemenin çocuk sağlığı açısından çok sayıda zararı var.

YEMEK SAATLERİNDE BERABER MASAYA OTURUN

Çocukların oturabilecek duruma geldiğinde mutlaka yemeklerini masada yemesinin önemli olduğunu belirten uzmanlar, bebeklerin dahi mama sandalyesine oturtularak aile fertleriyle sofrada bulunmaları gerektiği görüşünde. Çocuklarda büyüme ve gelişmenin en hızlı olduğu dönem, doğumdan iki yaşın sonuna kadarki süreci kapsıyor. Süt çocuğu ve küçük çocukların beslenmesiyle ilgili alışkanlıkların özellikle bu dönemde kazandırılması gerekiyor. 18. aydan itibaren çocukların yemeklerini kendi kendilerine yemeleri, yiyeceklere dokunmaları, farklı besinlerin tatlarını ayrı ayrı tanımaları, çiğneme alışkanlığı kazanmaları ve kendilerini beslemeleri desteklenmeli.

3 yaşından büyük çocukların alışverişten pişirmeye kadar yemek hazırlama sürecinin çeşitli aşamalarına dâhil edilmeleri pek çok olumlu kazanımı beraberinde getirecektir. Çocukların yemeklerini tabaklarına kendilerinin koymaları teşvik edilmeli, neyi ne miktarda yediklerinin farkına varmaları sağlanmalı.

Sağlıklı beslenme alışkanlığını kazandırmak için, ebeveynler öğün atlamadan, çocukları ile birlikte masaya oturmalı. Yetişkin aile bireyleri sofradaki davranışlarıyla çocuklarına doğru rol model olmalı, dijital medya araçlarını sofrada kendileri de kullanmamalı. Ebeveynler sofrada çocukları ile göz teması ve sözel iletişim kurmalı.

REKLAM KARŞISINDA YEMEK YEDİRMEYİN

Bir çocuğun sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanması için yemek yediğinin muhakkak farkında olması gerekiyor. Tablet ile oynarken ne yediğinin ve ne kadar yediğinin farkında olmayan çocuklarda ileriki yaşlarda yetersiz beslenme, düzenli yemek yememe, yemek seçme gibi davranış bozuklukları görülebiliyor. Ekran karşısında yemek yeme alışkanlığının devam etmesi halinde obezite de uzun vadede karşılaşılan yaygın problemler arasında.

Ekran karşında yemek yedirme, ebeveynler tarafından sık başvurulan yöntemlerden biri. Üstelik sadece Türkiye’de değil dünyada da birçok aile bu yönteme başvuruyor. Uzmanlar bu yöntemin çocukların beslenme alışkanlıklarına zarar verdiğini söylüyor. Nedeni ise tablete ya da televizyona odaklanan çocuğun aç ve tok olduğuna dair sinyal alamayıp, ne yediğine ya da ne kadar yediğini dikkate almaması. Bu da yemek yeme eylemini bilinçli yapmamaları anlamına geliyor. Temel ihtiyaçlarından olan beslenme alışkanlığını böylece kazanamamış oluyorlar.

Çocuk psikiyatrı Prof. Dr. Özgür Yorbik, tabletle yemek yemenin çocuk için pek çok açıdan zararlı olduğunu belirtiyor. Prof. Yorbik, tablet eşliğinde yemek yiyen çocukta doğru beslenme alışkanlığının gelişemeyeceğini ve bu durumun ileriki yaşlarda da yemek yeme eylemine organize olmakta sıkıntıya yol açabileceğini söylüyor. Yorbik öte yandan fizyolojik açıdan çocukların tablet ile oynadıkları oyunların onları heyecanlandırdığının, kan şekeri seviyelerini arttığının ve böylece iştahlarında azalmaya neden olabileceğinin altını çiziyor: “Kimi anneler, bebeğin sevdiği reklam ya da filmleri bir CD’de toplayarak çocuğa her öğünde yemeği bunları izletirken yedirdiğini ifade ediyor. Bu çok tehlikeli bir durum. Çünkü bu şekilde bebek ya da çocuk, tüm algısını ekrana verdiği için tokluk hissetmiyor ve kendisine verilen gıdaları fark etmeksizin tüketiyor. Bu süre çocuk için yemek saati ve damak lezzetinden ziyade bilinçsizce ağzını açıp yutma refleksi haline geliyor. Çocuk, yiyeceğin ne tadına ne de zevkine varabiliyor. Bu arada, ihtiyacından fazla gıda tüketen çocuğun midesi de gereksiz yere büyüyor. Ayrıca bu şekilde yemek yedirildiğinde çocuk, annesi tarafından kandırılmış oluyor.”

TABLETLE YEMEK OBEZİTEYE DAVETİYE ÇIKARIYOR

Çocukluk çağında obezite görülme sıklığı her geçen gün artıyor. Bugün bu oran 1970’lerden 10 kat daha fazla. Türkiye’de 0-5 yaşta yüzde 8,5, 6-18 yaşta yüzde 8,2. Obezite oranlarının 2050 yılında yüzde 50’lere çıkması öngörülüyor. Ekran karşısında yemek yemek de obeziteyi tetikleyen nedenler arasında gösteriliyor. Peki, tablet ile yemek yemeye alışmış bir çocuk bu alışkanlıktan nasıl vazgeçirilebilir?

Tablet ile yemek yemeye alışmış bir çocuğu bu alışkanlıktan aşama aşama vazgeçirmek ailenin sorumluluğunda. Aile öncelikle bu durumu bir sorun olarak kabul etmeli, sorunu gerçekten çözmeyi istemeli ve çözüm için vakit ayırmalı. Ebeveynler ortak bir karar alarak çözüm sürecinde kararlı ve tutarlı davranmalı.

YEMEK VE TABLET ZAMANI BİRBİRİNDEN AYRILMALI

Uzmanlar ebeveynlere şu önerilerde bulunuyor: “Yemek yeme zamanı ve tablet ile oynama zamanı kesin olarak birbirinden ayrılmalı. Çocuğa yemek saatinden sonra tablette hep birlikte oyun oynanabileceği söylenmeli. Yemek hazırlama ve yeme saatleri hep birlikte yapılan etkileşimli bir aktiviteye dönüştürülmeli. Çocukların aşırı yorgun ve uykulu oldukları zaman iştahları olmadığı için yemek saatleri buna göre düzenlenmeli. Sofraya oturmadan önce çocuğunuzla oyun oynayın. Oyun sayesinde neşelenen çocuk yemekten daha fazla keyif almaya başlar. Yemek aralarında çocuğunuza şeker, çikolata, pasta, kolalı ve diğer fazla şekerli içecekler kesinlikle vermeyin. Yarım su bardağı kutu meyve suyu içmesi bile onun iştahının kapanmasına neden olabilir. Yemek yerken parmaklarını kullanmasına, yemeklerle oynamasına, etrafı dağıtmasına göz yumun, engellemeyin. Doyduğuna dair bir işaret aldığınız an yemesini durdurun, son lokmasına kadar yedirmek zorunda değilsiniz. Bunları uygularsak; ne tabletlere ne telefonlara masada yer kalmıyor. Sadece siz ve çocuğunuzun keyifle sürecek yarım saatlik bir serüveni duruyor.