E-TİCARETTE ALINACAK ÇOK YOL VAR

E-TİCARETTE ALINACAK ÇOK YOL VAR

Dünyada son 10 yılda 10 kattan fazla büyüyen e-ticaret, tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarını, şirketlerin iş modellerini kısacası bütün ticari hayatı yeniden şekillendiriyor.

E-ticaret; kayıt dışılığı azaltırken, KOBİ’lerin büyük şirketlerle rekabet edebilmelerine ve yurtdışında daha düşük maliyetlerle tanıtım yapabilmelerine imkan sağlıyor. Gerek işletme ve tüketiciler, gerekse de hükümetler tarafından fark edilip hızla benimsenen e-ticaret de hacmini aralıksız artırıyor.

TÜSİAD’ın “Dijitalleşen Dünyada Ekonominin İtici Gücü: E-Ticaret” raporundan derlenen bilgilere göre, dünya perakende e-ticaretinin 2016 yılında 1.6 trilyon dolarlık işlem hacmine ulaştığı ve yüksek büyüme hızının önümüzdeki yıllarda da devam edeceği tahmin ediliyor. Goldman Sachs, e-ticaretin 2020 yılında global işlem hacminin 3 trilyon dolara yaklaşacağını öngörüyor.

2011 yılında dünyada toplam perakende içerisindeki payı yüzde 3.6 olan e-ticaretin 2016’daki payı yüzde 8.5’e yükselmiştir. Bu, e-ticaret sektörünün her yıl klasik perakende sektöründen yaklaşık yüzde 1 oranında pay aldığını ortaya koymaktadır. Bu seyir ile 2021 yılında e-ticaretin toplam perakende içindeki payının yüzde 13’e ulaşacağı öngörülmektedir.

SEKTÖRDE GİDİLECEK ÇOK YOL VAR

E-ticaretin dinamik yapısı içerisinde, dünyada e-ticaret tablosu da değişmeye başlamıştır. 2012 yılında toplam e-ticaret hacminin yüzde 62’sini gelişmiş ülkeler oluştururken, bugün yüzde 60’ı gelişmekte olan ülkelerde görülmektedir.

Tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de e-ticaret hızla büyümektedir. TÜBİSAD ve ETİD’in birlikte yaptığı çalışmaya göre, artan internet penetrasyonu ve akıllı telefon kullanımı ile 2016 itibarıyla Türkiye e-ticaret pazarı hacmi 30.8 milyar TL seviyesine ulaşmıştır.

Perakende e-ticaret kısmı, 2013 yılından itibaren yılda ortalama yüzde 34 büyüyerek 7.3 milyar TL’den 2016 yılında 17.5 milyar TL seviyesine gelmiştir.

17.5 milyar TL tutarındaki perakende e-ticaret hacminin yaklaşık yüzde 70’ini, sadece online kanal üzerinden satış yapan pazar yerleri ile çok kategorili alışveriş siteleri, belirli sektörler özelinde uzmanlaşmış siteler ve özel alışveriş sitelerinin oluşturduğu tahmin edilmektedir.

Son dönemde Türkiye’de e-ticaret sektörü hızlı bir büyüme göstermiş olsa da bu büyüme e-ticaretin perakende sektöründeki payını yukarılara taşıma konusunda çok yeterli olmamıştır. Altyapısal anlamda Türkiye’nin diğer gelişmekte olan ülkelerden farkı olmadığı, hatta Çin, Hindistan, Güney Afrika gibi ülkelerden gerek internet penetrasyonu gerekse akıllı telefon kullanımında önde olduğu görülse de e-ticaretin toplam perakendeden aldığı pay göreceli olarak düşük kalmaktadır.

Euromonitor’un toplam perakende hacmi dikkate alınarak hesaplanan rakamlar incelendiğinde; 2012 yılında yüzde 1.7 olan e-ticaretin toplam perakende içerisindeki payı, 2016 itibarıyla yüzde 3.5 seviyesine yükselmiştir. Çin’in yüzde 17.1, İngiltere’nin yüzde 14.9, ABD’nin yüzde 10.5 seviyelerine ulaştığı perakende e-ticaret sektöründe, Türkiye için kat edilebilecek uzun bir yol bulunmaktadır.

Dünyada en çok online alışveriş yapılan ülke olan Çin’de, 2021 itibarıyla, toplam perakende işlemlerinin yüzde 25’inin online olarak gerçekleşmesi beklenmektedir. İngiltere ve ABD’de de e-ticaretin toplam perakendedeki payının yüzde 20 seviyesine ulaşacağı tahmin edilmektedir. Şu an Türkiye’ye yakın gözüken Hindistan için 2021 tahmini yüzde 11’dir. Euromonitor araştırma firmasının Türkiye için yaptığı 2021 tahmini ise yüzde 4.3 seviyesindedir fakat atılacak adımlarla bu oranın çok daha yukarılara çekilebilmesi mümkündür. Yüksek akıllı telefon penetrasyonu ve genç nüfusun da etkisi ile Türkiye’nin özellikle mobil ticarette hızlı yol alabileceği tahmin edilmektedir.

PwC’nin 2016 yılında yaptığı araştırma Türkiye’deki tüketicilerin online alışverişi tercih etmesindeki en önemli motivasyon unsurunun ucuzluk olduğu görülmektedir. Benzeri bir beklentiye Brezilya ve Avustralya’daki tüketiciler de sahiptir.

E-ticaretin büyümesi farklı kategorilerde farklı hızlarda gerçekleşebilmektedir. Örneğin, Türkiye’de tüketici elektroniği ve tekstil kategorilerinin toplam perakende içerisindeki payları dünyanın diğer bölgeleri ile kıyaslandığında hala düşük kalmakla birlikte, tekstilde 2012 yılında yüzde 1.8 olan oran 2016 yılında yüzde 4.1’e ulaşmıştır.

TÜİK’in 2016 yılında yaptığı araştırmaya göre, ülkemizde internet kullanan bireylerinin yüzde 34’ü online alışveriş yapmaktadır. Son 3 ay içerisinde online alışveriş yapmış bireylerin oranı yüzde 20, son 1 yıl içerisinde yapanların oranı ise yüzde 28 seviyesindedir.

Araştırma şirketi Insider’ın Türkiye e-ticaret sektörü ile ilgili yaptığı 2016 araştırması ilginç sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu araştırmaya göre, online alışveriş siteleri, yaklaşık olarak çektikleri her 90 müşteriden sadece 1’ine ürün satabilmektedir.

ORTALAMA SEPET TUTARI ARTIYOR

BKM verilerine göre, online alışveriş yapanların ortalama sepet tutarı, 2016 yılında 279 TL’ye yükselmiştir. Söz konusu yılda bu rakam ABD’de 86 dolar, Avrupa’da ise 63 Euro seviyesinde gerçekleşmiştir. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere, ülkemizde online alışveriş yapma eğilimi daha az olsa da ortalama sepet tutarlarının gelişmiş ülkelere göre düşük olmadığı dikkat çekmektedir.

Cihaz bazında bakıldığında ise en yüksek ortalama sepet tutarının tablette olduğu görülmektedir. Burada, Türkiye’de tablet kullanıcılarının yüksek gelir grubundaki bireyler olmasının etkisi büyüktür. Tableti sırası ile masaüstü ve mobil izlemektedir.

Tüketicilerin alışveriş yaptıkları saatlere bakıldığında ise hafta içleri saat 09.00 itibarıyla masaüstü cihazlardan online alışveriş sitelerine yapılan ziyaretlerin zirve yaptığı, saat 16.00 itibari ile ise trafiğin hızla düştüğü gözlemlenmektedir. Sonraki saatlerde ise mobil ve tabletler üzerinden trafik artışı göstermektedir.

Rakamlardan da anlaşılabileceği üzere Türkiye; e-ticaret alanında belli bir noktaya ulaşsa da sektörde atılması gereken hala birçok adım vardır. Bu nedenle e-ticaret, girişimciler ve firmalar için önümüzdeki yıllarda cazibesini artırarak sürdürmeye devam edecektir.