Bir İnsan Yılda Ne Kadar Radyasyona Maruz Kalıyor?

Bir İnsan Yılda Ne Kadar Radyasyona Maruz Kalıyor?

Radyasyon, kendisini oluşturan parçaları bir arada tutamayan aşırı derecede şişmiş atomik çekirdeğin, çok fazla proton ya da nötrona sahip olması durumunda kendiliğinden bozunumu sonrası dışarıya fırlatılan dalga ya da parçacığa verilen ad. Radyoaktiflik ise ışıma üreten çekirdeksel bozunum süreci olarak tanımlanıyor.

Birçoğumuzun son zamanların popüler dizisi Chernobyl ile daha yakından tanıdığı radyoaktiflik ve radyoaktivite aslında günlük yaşamımızın bir parçası ve gün içerisinde karşılaştığımız temas ettiğimiz malzemelerin çoğunda radyasyon var. Bilim insanlarına göre bir insan yılda ortalama 620 milirem dozluk radyasyona maruz kalıyor.

Peki, bu radyasyonun kaynağı nedir sorusuna baktığımızda karşımıza doğal arka plan radyasyonu ve insan yapımı kaynaklar çıkıyor. Bu iki kaynağın yıllık olarak aldığımız radyasyona katkısı ise neredeyse eşit düzeyde.

SOLUDUĞUMUZ HAVADA RADYASYON VAR

Soluduğumuz havadan, içtiğimiz suya yediğimiz yiyeceğe kadar neredeyse her şeyde radyoaktif elementler bulunur, bunlar doğal arka plan radyasyonu olarak tanımlanıyor. Bunların bir kısmı moleküllerimizle birleşiyor ve çekirdek bozunduğunda da ufak dozda radyasyona maruz kalmış oluyoruz.

SLAC Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı’nda radyasyon güvenliği uzmanı olan Sayed Rokni, bununla ilgili olarak, “Hoşumuza gitse de gitmese de arka plan ışınımına maruz kalacağız. Ne yaparsak yapalım bu var olacak. Böyle bir öğüt vermemem gerekirdi ama yine de diş röntgeni çektirmekten uzak durulmasını söyleyeceğim. Yeryüzü kaynaklı radyasyona maruz kalmamayı seçme şansımız ise yok. İnsan türü ve çevremizdeki her şey, çağlar boyunca doğal kaynaklardan radyasyon alarak evrildi. Radyasyon bizi dönüştürdü. Dolayısıyla kabul edilebilir bir radyasyon düzeyi olduğuna kuşku yok.” diyor.

RADYASYONUN YARISI MEDİKAL KAYNAKLI

Doğal arka plan radyasyonu olmayan her şey ise insan yapımı kaynaklı ve bunun %48’ini medikal işlemler oluşturuyor. Kalan %2’lik kısım ise çeşitli tüketim ürünlerinden kaynaklanıyor. Ayrıca maruz kaldığımız radyasyon da yıllar ilerledikçe artış gösteriyor. Örneğin 1980’lerde bir kişinin yıllık maruz kaldığı radyasyon 360 milirem seviyesinde yer alıyordu. Yani geçen yaklaşık 40 yılda, maruz kaldığımız radyasyon miktarı neredeyse 2 kat artmış durumda.

Tükettiğimiz yiyeceklerde en sık bulunan radyo aktif element potasyum-40 ve bu element Brezilya fındığı, muz, havuç, patates, çeşitli fasulye türleri ve kırmızı ette de bulunuyor. Yani sadece yiyecek ve su ile maruz kaldığımız radyasyon dozu 30 milirem ki bu da radyasyon değeri 0,01 milirem olan muzdan 3 bin tane yemekle eşdeğer. Radyasyona maruz kaldığımız ürünler arasında 1960’lar öncesinden kalma bazı eski seramikler, sarı ve yeşil tondaki bazı antika cam eşyaları, yangın dedektörü ve hatta granit mutfak tezgahları da bulunuyor.